Odsetki ustawowe a odsetki maksymalne

Przeczytaj także: Odsetki maksymalne: warto znać swoje prawa

Odsetki ustawowe wynoszą obecnie 8% w stosunku rocznym. Wysokość ta została ustalona rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2014 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych, które weszło w życie 23 grudnia 2014 r.

Zmiana ta została wprowadzona w związku z obniżką stóp procentowych dokonaną przez Radę Polityki Pieniężnej na październikowym posiedzeniu. Od dnia 9 października 2014 r. stopa referencyjna wynosi 2%, stopa lombardowa 3%, a stopa redyskonta weksli 2,25%. Zgodnie zaś z art. 359 §21 Kodeksu cywilnego tzw. odsetki maksymalne nie mogą przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, co od dnia 9 października 2014 r. odpowiada 12% w skali roku.

Jednocześnie do 23 grudnia 2014 r. bez zmian pozostawała wysokość odsetek ustawowych, określanych rozporządzeniem Ministra Finansów i wynosiła 13%. W związku z tym między 9 października 2014 r. a 22 grudnia 2014 r. odsetki ustawowe były wyższe, niż odsetki maksymalne.

Wydawać się to może sprzeczne. Pojawiają się nawet głosy o konieczności naliczania za ten okres odsetek maksymalnych, a więc według stopy 12%. Sprawa wymaga zatem wyjaśnienia.

Zauważyć należy, że art. 359 §21 Kodeksu cywilnego, określający wysokość odsetek maksymalnych, dotyczy wyłącznie odsetek wynikających z czynności prawnej, a więc odsetek ustalonych np. przez strony na podstawie umowy. Ograniczenie to nie dotyczy zatem odsetek wynikających z ustawy, orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu. W szczególności nie są nim zatem objęte odsetki ustawowe.

W okresie 9 października – 22 grudnia 2014 r. miała zatem miejsce bardzo dziwna sytuacja, Jeżeli w tym czasie strony umówiły się, że w razie opóźnienia w zapłacie naliczane będą odsetki w wysokości 13% w skali roku, zgodnie z art. 359 §22, naliczane były odsetki maksymalne w wysokości 12%. Jeżeli strony nie umówiły się co do wysokości odsetek za opóźnienie, naliczane były odsetki ustawowe w wysokości 13%. Była to zatem sytuacja wyjątkowa.

Jednoznacznie pozytywnie należy zatem ocenić decyzję Ministra Finansów o obniżeniu stopy odsetek ustawowych. Jedyne, czego można by sobie życzyć na przyszłość, to szybszej reakcji na podobne sytuacje.