Pesymistyczne nastroje konsumentów

Przeczytaj także: Nastroje konsumentów ostrożne w lipcu

Inny argument nakazujący sceptyczne podejście do wyników ankiety to koncepcja wygładzania konsumpcji (obecna w ekonomii np. w teorii cyklu życia czy teorii dochodu permanentnego). Ludzie nie lubią gwałtownych zmian w swoim poziomie konsumpcji i starają się tym zmianom przeciwdziałać albo poprzez sięgnięcie do oszczędności / zaciągnięcie kredytu (aby pokryć niespodziewany ubytek w bieżących dochodach) albo oszczędzając znaczną część niespodziewanie lepszych dochodów. Potrzeba wygładzania konsumpcji może być też przejawem postawy „keep up with the Joneses", czyli dorównywanie sąsiadom w zakresie posiadania, która to postawa może być silna w Polsce (z uwagi na sarmackie korzenie). Tym samym, gdyby nawet wzrost cen żywności i innych kosztów utrzymania uszczuplał znacząco budżet domowy, to istnieje bodziec nakazujący sięgnięcie po oszczędności, aby nie pozwolić na spadki konsumpcji innych dóbr i usług. Odsetek osób odpowiadających „tak" na pytanie w sondażu powinien być z tego powodu niższy.

Jak możemy więc wyjaśnić uzyskane wyniki? - zastanawia się Grzegorz Ogonek, Ekonomista ING Banku Śląskiego - Mógł tu po prostu zadziałać psychologiczny efekt związany z formą pytania, która narzuca w pewnym sensie „prawidłową" odpowiedź.