Płatność telefonem lub zegarkiem? Zobacz, jak nie stracić pieniędzy

Przeczytaj także: Masz telefon z NFC? Wraca niebezpieczne oszustwo wycelowane w klientów banków

Płatności mobilne to codzienność, nie nisza

Według NBP niemal co czwarta transakcja płatnicza w Polsce wykonywana jest zbliżeniowo urządzeniem mobilnym, a średnia wartość takiej płatności to 66,3 zł. Nośnikiem karty przestał być wyłącznie plastik: jest nim telefon, smartwatch, opaska, a coraz częściej także pierścień płatniczy. Wszystkie działają tak samo – przechowują zaszyfrowany odpowiednik karty i łączą się z terminalem przez NFC.

Przyzwyczajenie do płacenia zegarkiem podczas wyjazdów zagranicznych bywa zgubne – podróżnych zaskakuje, że w popularnych kierunkach wakacyjnych wciąż królują banknoty.

Prawdziwe zdziwienie przeżywamy na urlopie. W strefie euro gotówka wciąż odpowiada za ponad połowę płatności w sklepach stacjonarnych, a najbardziej przywiązani do niej są mieszkańcy Niemiec, Austrii czy Włoch. Polak płacący od lat zegarkiem w kraju, może się zdziwić, gdy w berlińskiej restauracji czy alpejskim pensjonacie usłyszy, że przyjmowana jest tylko gotówka. Przed wyjazdem warto więc sprawdzić zwyczaje płatnicze kraju docelowego i w razie potrzeby zabrać zapas banknotów – komentuje Agnieszka Szymańska, ekspertka Intrum.

Gdzie naprawdę leży ryzyko?

Wbrew powszechnemu przekonaniu kradzieże kart odpowiadają zaledwie za 5,4% wykrytych przypadków. Dominują operacje z użyciem danych karty bez jej fizycznej obecności, głównie w internecie. Największe straty generują jednak oszustwa przelewowe: trzy czwarte ich wartości to skutek nakłonienia ofiary do samodzielnego wykonania transakcji lub ujawnienia danych. Przestępcy rzadko forsują zabezpieczenia – częściej zdobywają zaufanie, podszywając się pod bank, kuriera czy urząd.

Sama technologia broni się dobrze: udział oszustw we wszystkich transakcjach kartowych w Polsce to 0,003% liczby i 0,007% wartości, jeden z najniższych wyników w Unii Europejskiej. Płatności mobilne chroni dodatkowo tokenizacja: urządzenie nie przekazuje sprzedawcy numeru karty, lecz jednorazowy, zaszyfrowany identyfikator, bezużyteczny dla złodzieja.

Prawo po stronie konsumenta

Polski ustawodawca, przenosząc na krajowy grunt unijne regulacje płatnicze, postawił klienta w mocnej pozycji. Za transakcje wykonane skradzionym lub zgubionym urządzeniem przed jego zastrzeżeniem klient odpowiada najwyżej do równowartości 50 euro, a po zastrzeżeniu pełna odpowiedzialność przechodzi na bank.

Środki z nieautoryzowanej transakcji muszą wrócić na konto do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu (tzw. zasada D+1). Co ważne, ciężar dowodu spoczywa na banku: to on musi wykazać, że klient autoryzował transakcję, a samo użycie kodu PIN czy hasła nie wystarcza. Dodatkową barierą jest próg płatności zbliżeniowej bez PIN (standardowo 100 zł): w aplikacji banku każdy może ustawić własne, niższe limity.

Kilka minut, które chronią konto

Skuteczne zabezpieczenie płatności mobilnych zajmuje kilka minut i nie wymaga wiedzy technicznej. Najważniejsze zasady to: ustawienie w aplikacji banku własnych limitów płatności zbliżeniowych, internetowych i wypłat.

Kolejne to włączenie powiadomień push o każdej operacji, dzięki którym o podejrzanej transakcji wiadomo w kilka sekund, czy zabezpieczenie telefonu i zegarka biometrią lub kodem, bo portfel cyfrowy wymaga odblokowania urządzenia przed płatnością. Bardzo ważna jest zasada ograniczonego zaufania, bo bank, policja ani urząd nigdy nie proszą telefonicznie o hasła, kody BLIK ani o instalację dodatkowych aplikacji.

Zgubionej gotówki nikt nam nie zwróci. Telefon z kartą można zdalnie zablokować, a za nieautoryzowane płatności odpowiada głównie bank. Dobrze skonfigurowany portfel mobilny jest więc paradoksalnie bezpieczniejszy niż banknoty w kieszeni. Najsłabszym ogniwem pozostaje człowiek, dlatego każdą nietypową prośbę o pieniądze lub dane warto zweryfikować u źródła – dodaje Agnieszka Szymańska, ekspertka Intrum.

Utrata urządzenia lub oszustwo: schemat działania

Pierwszy krok to zastrzeżenie karty – w aplikacji lub pod całodobowym numerem Systemu Zastrzegania Kart 828 828 828, wspólnym dla wszystkich banków9. Telefon lub zegarek można zdalnie zablokować i wymazać z konta Google lub Apple. Nieautoryzowaną transakcję należy niezwłocznie zgłosić bankowi, powołując się na zasadę D+1, złożyć zawiadomienie na policji, a podejrzaną wiadomość przekazać CERT Polska przez incydent.cert.pl.

Bezgotówkowa rewolucja, której Polska jest awangardą, nie wymaga powrotu do portfela pełnego banknotów – wymaga kilku minut uwagi i zdrowej podejrzliwości wobec telefonów „z banku”.

Statystyka jest bowiem przewrotna: pieniądzom w cyfrowym portfelu rzadko zagraża dziś kieszonkowiec, znacznie częściej rozmówca po drugiej stronie. A najlepszym zabezpieczeniem jest chwila zastanowienia, zanim klikniemy w przesłany link.