Renta rodzinna czy własna emerytura - co się bardziej opłaca?

Przeczytaj także: Dostajesz rentę rodzinną po zmarłym? Złóż wniosek o własną emeryturę

Renta rodzinna a własna emerytura

Osoby aktywne zawodowo, które pobierają rentę rodzinną po zmarłym współmałżonku, powinny złożyć wniosek o emeryturę po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego – wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Uzyskanie statusu emeryta diametralnie zmienia ich sytuację prawną i finansową. Od tego momentu mogą oni dorabiać do swoich dochodów bez jakichkolwiek ograniczeń ilościowych oraz bez konieczności corocznego rozliczania się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

Co istotne, zasada ta obowiązuje również wtedy, gdy po przeliczeniu emerytury ubezpieczony zdecyduje się pozostać przy korzystniejszej finansowo rencie rodzinnej.

- Dlatego zachęcam panie i panów, którzy osiągną ustawowy wiek emerytalny do złożenia wniosku o naliczenie im ich własnej emerytury. Po uzyskaniu statusu emeryta nawet, gdy nie przejdą na własne świadczenie tylko nadal będą dostawać rentę rodzinną z ZUS, bo np. jest ona wyższa niż byłaby własna emerytura – można dorabiać bez ograniczeń i nie trzeba się z nami rozliczać – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku.

Często w trudnym położeniu materialnym po odejściu partnera znajdują się kobiety, które poświęciły się opiece nad dziećmi lub chorym członkiem rodziny i nie wypracowały własnego stażu pracy. Renta rodzinna bywa dla nich kluczowym wsparciem, lecz rzadko pozwala na całkowitą rezygnację z pracy zarobkowej. Podjęcie zatrudnienia przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego nakłada jednak obowiązek ścisłego kontrolowania przychodów.

Ile można dorobić do renty rodzinnej?

Dla osób, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, ZUS wyznacza progi zarobkowe powiązane z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem. Przekroczenie limitów skutkuje zmniejszeniem lub całkowitym zawieszeniem wypłaty świadczenia. Jeśli przychód przekroczy 70 proc. przeciętnej płacy, renta zostaje pomniejszona o kwotę nadwyżki. Z kolei przekroczenie progu 130 proc. oznacza czasowe wstrzymanie wypłat.

Od czerwca 2026 r. obowiązują następujące limity dorabiania:

• do 6 694,10 zł - świadczenie jest wypłacane w pełnej wysokości, bez żadnych potrąceń
• od 6 694,11 zł do 12 431,80 zł - kwota renty rodzinnej zostaje odpowiednio pomniejszona o wartość przekroczenia
• powyżej 12 431,80 zł – ZUS całkowicie zawiesza wypłatę świadczenia.

Wskazane kwoty graniczne stanowią punkt odniesienia dla bezpiecznego dorabiania w okresie od czerwca do września danego roku.

Czy wyliczenie własnej emerytury może zmniejszyć wypłatę z ZUS?

Wysokość renty rodzinnej wynosi standardowo 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby osobie zmarłej. Choć prawo do renty jest przyznawane wdowie lub wdowcowi dożywotnio, po osiągnięciu progu 60 lub 65 lat warto wystąpić o kalkulację własnej emerytury.

Wiele osób obawia się, że taki krok automatycznie pozbawi ich dotychczasowych, często wyższych wypłat. Procedury w pełni chronią jednak interesy ubezpieczonych. Jeżeli wyliczona przez urzędników własna emerytura okaże się niższa niż pobierana renta rodzinna, ZUS na wyraźne życzenie klienta będzie kontynuował wypłatę dotychczasowego, wyższego świadczenia. Nie istnieje ryzyko nagłej redukcji otrzymywanych środków. Co więcej, obowiązujące przepisy dają także możliwość wnioskowania o tzw. rentę wdowią, umożliwiającą jednoczesne łączenie własnej emerytury z rentą po zmarłym małżonku.

Jakie obowiązki rozliczeniowe ma dorabiający rencista?

Przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego każda osoba pobierająca rentę lub emeryturę i jednocześnie uzyskująca dodatkowe przychody musi powiadomić o tym fakcie ZUS. Dotyczy to każdego rodzaju aktywności zarobkowej – bez względu na to, czy praca jest wykonywana na podstawie umowy o pracę (etat), umowy zlecenie czy umowy o dzieło. Świadczeniobiorca ma obowiązek wskazać roczne przychody oraz wybrać preferowany system rozliczeniowy: miesięczny bądź roczny. Zaniechanie tego obowiązku wiąże się z koniecznością zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych.

W celu prawidłowego rozliczenia należy dostarczyć odpowiednie dokumenty do oddziału ZUS wypłacającego świadczenie:

• Pracownicy etatowi oraz zleceniobiorcy przedkładają zaświadczenie wystawione przez zatrudniającego ich pracodawcę.
• Osoby opłacające składki same za siebie (np. prowadzące działalność gospodarczą) składają oświadczenie o wysokości przychodu. Za ich przychód uznaje się podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.