Od stycznia banki muszą stosować zaostrzone kryteria przy obliczaniu zdolności kredytowej. Rodzina, która osiąga dochód na poziomie 5 tys. zł netto i chce zaciągnąć kredyt na 30 lat, może pożyczyć średnio 364 tys. zł finansując się kredytem w naszej walucie – szacuje Home Broker na podstawie styczniowej oferty banków. W grudniu przeciętna zdolność wynosiła 391 tysięcy, czyli była o 27 tysięcy większa. Znacznie gorzej sytuacja wygląda w przypadku kredytów walutowych, bo tu nowe wymagania nadzoru są jeszcze ostrzejsze. Spadek zdolności w przypadku rodziny z naszego przykładu dla kredytu w euro przekracza 100 tys. zł.

Przeciętną rodzinę stać na wielką płytę

W efekcie nasza modelowa rodzina ma obecnie mniejsze możliwości zakupowe. Jak bardzo się one zmniejszyły? To oczywiście zależy od tego, czy zadłuży się w maksymalnym stopniu, czy posiada jakieś oszczędności na zakup własnego M. Do naszych szacunków przyjęliśmy, że kredytobiorcy chcą wykorzystać w całości swoją zdolność i nie dysponują wkładem własnym. W rzeczywistości ich możliwości zakupowe są większe, bo według danych ZBP za III kwartał u.br. średni wkład własny przy zaciąganiu kredytu mieszkaniowego wynosił 25%.

Zakładając jednak, że kredytobiorcy dysponują kwotą równą ich przeciętnej zdolności dla kredytu w złotych, czyli 364 tys. zł, w wybranych przez nas 13 miastach, dostępna jest dla nich oferta 65% mieszkań wystawionych na sprzedaż. W grudniu było to 70%. W zestawieniu uwzględniliśmy rynek wtórny i pierwotny.

„Wielka płyta” nadal dostępna

Zdecydowanie najmniej ograniczenie zdolności kredytowej rodzina z naszego przykładu odczułaby gdyby chciała kupić mieszkanie w tzw. wielkiej płycie, czyli w najtańszym segmencie. Na podstawie danych z 13 miast można oszacować, że w styczniu mogła pozwolić sobie na zakup 9 z 10 oferowanych do sprzedaży mieszkań w betonowych blokach. W grudniu było to niewiele więcej. Mieszkań o cenie ofertowej nieprzekraczającej 391 tys. zł było 93%.

W najlepszej sytuacji nasza rodzina byłaby szukając mieszkania w Bielsku-Białej lub w Katowicach. W miastach tych wszystkie lokale znajdujące się w blokach z „wielkiej płyty” są w jej zasięgu ręki – wskazują dane Home Broker. Ponadto przynajmniej 90% ofert lokali w betonowych blokach można byłoby kupić za 364 tys. zł w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Gdyni, Lublinie, Łodzi, Poznaniu i Szczecinie. W najgorszej sytuacji byłaby modelowa rodzina w Warszawie, gdzie posiadając 364 tys. zł mogłaby wybierać tylko z 41% ofert lokali we wskazanym segmencie.