Faktoring polega na wykupie przez wyspecjalizowaną instytucję (faktora) od przedsiębiorcy (faktoranta) wierzytelności jeszcze niewymagalnej, należnej przedsiębiorcy od odbiorców z tytułu dostawy towarów lub usług. Przedmiotem umowy faktoringu będzie zatem udzielanie gotówki w zamian za wierzytelności oraz usługa faktora, na którą składają się m.in. weryfikacja wiarygodności kontrahentów, ściąganie należności i dbanie, aby spływały one terminowo.

Dokonując porównania faktoringu i kredytu bankowego, należałoby zwrócić uwagę na to, że kredyt stale obciąża budżet przedsiębiorstwa z tytułu powstałego zadłużenia wobec banku. Ubiegając się o kredyt, przedsiębiorca musi wykazać się tzw. "zdolnością kredytową", która uzależniona jest m.in. od wartości posiadanego majątku, dotychczasowej historii działalności, osiągania wystarczająco wysokich przychodów oraz wykazania bieżącego zysku. Ponadto wiąże się z koniecznością ustanowienia zabezpieczeń kredytu o odpowiedniej wartości i jakości, co niesie za sobą dodatkowe koszty i ryzyko. Warunki te są często zbyt wygórowane dla wielu przedsiębiorców, zwłaszcza borykających się z utrzymaniem płynności finansowej, czy też prowadzących działalność o charakterze sezonowym. Natomiast usługi faktoringowe posiadają kilka istotnych zalet.

W przypadku faktoringu zabezpieczenia są znacznie łagodniejsze i praktycznie nie generują po stronie przedsiębiorcy żadnych dodatkowych kosztów. W przeciwieństwie bowiem do banku, instytucja faktoringowa zwraca główną uwagę na odbiorców klienta oraz stan bieżących należności. Istotna jest ilość stale współpracujących z klientem kontrahentów, warunki sprzedaży, terminy płatności na wystawianych fakturach, opóźnienia w regulowaniu zobowiązań przez odbiorców. Faktoring nie powoduje zadłużenia przedsiębiorcy, umożliwiając mu jednocześnie dostęp do jego własnych należności, na które bez faktoringu musiałby czekać aż do upływu terminu płatności zobowiązania.

Posłużenie się faktoringiem sprawia, że przedsiębiorca może otrzymać należną mu kwotę (pomniejszoną o prowizję dla faktora), jeszcze zanim stanie się ona wymagalna. Dodatkowo, faktoring ułatwia zarządzanie całym portfelem należności, co minimalizuje ryzyko strat z tytułu niespłaconych faktur. Dostawca bądź usługodawca może przeznaczyć należności pozyskane wcześniej od faktora na dalszą działalność gospodarczą, co przyczynia się do zwiększenia wartości jego aktywów i w założeniu powinno rekompensować wysokość prowizji, którą uiścił faktorowi.

W konsekwencji faktoring może być z powodzeniem wykorzystywany jako narzędzie wspomagające finansowanie przedsiębiorstwa w okresach osłabienia koniunktury, czy też zaostrzenia polityki kredytowej prowadzonej przez banki, spowodowanej ogólną sytuacją ekonomiczną.